Το πεταμένο φαγητό η μεγαλύτερη απειλή για το κλίμα

Τα υπολείμματα φαγητού που απορρίπτονται παγκοσμίως εκπέμπουν περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου από οποιαδήποτε χώρα, εκτός της Κίνας και των ΗΠΑ, όπως προκύπτει από μελέτη του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), με τίτλο «Το αποτύπωμα των υπολειμμάτων φαγητού».

Κάθε χρόνο περίπου το 1/3 των τροφών που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση (1,3 δισ. τόνοι) καταλήγει στις χωματερές μαζί με την ενέργεια, το νερό και τα χημικά που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή και διάθεσή τους.

Στη μελέτη του ο FAO εκτιμά πως το ανθρακικό αποτύπωμα των τροφών που απορρίπτονται ανέρχεται σε 3,3 δισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως.

Αν το φαγητό ήταν χώρα, θα ερχόταν τρίτη στη σειρά σε εκπομπές ρύπων, αμέσως μετά την Κίνα και τις ΗΠΑ, κάτι που σημαίνει ότι η ορθότερη διαχείριση των τροφών και των υπολειμμάτων τους θα μπορούσε να συμβάλλει στις παγκόσμιες προσπάθειες για τη μείωση των εκπομπών του αερίου του θερμοκηπίου και τον μετριασμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Στον αναπτυγμένο κόσμο ο κυριότερος όγκος των υπολειμμάτων φαγητού προέρχεται από την υπερκατανάλωση και την τάση των ανθρώπων να αγοράζουν περισσότερα προϊόντα απ’ όσα πραγματικά χρειάζονται.

Στις αναπτυσσόμενες χώρες το πρόβλημα δημιουργείται από τη μη αποδοτική γεωργική παραγωγή και την έλλειψη μέσων για τη σωστή φύλαξη και διατήρηση των τροφίμων.

«Η μείωση των υπολειμμάτων φαγητού δεν θα ελάττωνε μόνο την πίεση στους ελάχιστους φυσικούς πόρους αλλά θα άμβλυνε την ανάγκη για αύξηση της παραγωγής τροφίμων κατά 60% ώστε να ικανοποιηθεί η αυξανόμενη ζήτηση του πληθυσμού το 2050», επισημαίνει η έκθεση.

Στα μέτρα που προτείνουν οι συντάκτες της μελέτης είναι η βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών έτσι ώστε η εφοδιαστική αλυσίδα να γίνει πιο αποδοτική, αλλά και η αύξηση των επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες αποθήκευσης και ψύξης τροφίμων.

Πηγή www.econews.gr

Παιδί στο αυτοκίνητο. Ας γίνουμε επιτέλους λίγο πιο υπεύθυνοι

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ ("100 παιδιά θύματα τροχαίου κάθε χρόνο" , 25/11/2009), περίπου 100 παιδιά στην Ελλάδα χάνουν κάθε χρόνο την ζωή τους ή τραυματίζονται σοβαρά κατά την μεταφορά τους με αυτοκίνητα. Κύρια αιτία του προβλήματος είναι η άγνοια των γονέων για την επιτακτική ανάγκη χρήσης ειδικών καθισμάτων για παιδιά μέχρι και 4 ετών.

Στην Ελλάδα, τα μωρά και τα πολύ μικρά παιδιά μέχρι 3 χρονών ταξιδεύουν στην αγκαλιά κάποιου ενήλικα (στην καλύτερη περίπτωση). Ωστόσο, μια τέτοια τακτική εγκυμονεί πολλούς κινδύνους.

 Σε αντίθεση με την Ελλάδα, στη Σουηδία το 2008 δεν καταγράφηκε ούτε ένα θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα με θύμα παιδί, καθώς εκεί εφαρμόζεται με ιδιαίτερη επιτυχία το επονομαζόμενο σκανδιναβικό μοντέλο.

Τι είναι όμως το σκανδιναβικό μοντέλο ;

 Πυρήνας του σκανδιναβικού μοντέλου είναι η χρήση των κατάλληλων παιδικών καθισμάτων για το αυτοκίνητο, ανάλογα με το βάρος και την ηλικία του παιδιού. Τα μωρά, από την πρώτη στιγμή, από την στιγμή που θα βγουν από το μαιευτήριο, ταξιδεύουν τοποθετημένα σε ειδικό καθισματάκι. Μάλιστα, θεωρείται οτι μέχρι τα 2,5 χρόνια τα παιδιά πρέπει να κάθονται σε καθίσματα ανάποδης τοποθέτησης.

Τα καθίσματα ανάποδης τοποθέτησης είναι 5 φορές ασφαλέστερα από τα ειδικά καθισματάκια όπου το παιδί κοιτάζει προς τα μπροστά. Αυτό ισχύει κυρίως κατά τις μετωπικές συγκρούσεις, που είναι και οι πλέον συνηθισμένες. Το ανάποδα τοποθετημένο κάθισμα απορροφά σχεδόν όλες τις πιέσεις από την πρόσκρουση και δεν αναπτύσσονται δυνάμεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρούς ή και θανάτηφόρους τραυματισμούς, ιδίως στα πολύ μικρά παιδιά που δεν έχει σχηματιστεί τελείως και δυναμώσει η σπονδυλική στήλη και ο αυχένας τους. Για αυτούς τους λόγους, οι σκανδιναβοί συνιστούν ακόμα και μέχρι τα 4 χρόνια τέτοια καθισματάκια.

Το σίγουρο είναι οτι οι γονείς στην Ελλάδα πρέπει να αλλάξουν νοοτροπία. Είναι απαράδεκτο να βλέπουμε μωρά στις αγκαλιές γιαγιάδων μπροστά ή πίσω, παιδιά να κάθονται μπροστά με ή χωρίς ζώνη ασφαλείας, παιδιά σαν τρίτο επιβάτη σε μηχανάκια...

 Ας γίνουμε λίγο πιο υπεύθυνοι και ας καταλάβουμε οτι :

Παιδιά κάτω των 13 ετών πρέπει να κάθονται στα πίσω καθίσματα και όχι στην θέση του συνοδηγού (όσο και αν το θέλουν). Ακόμα και αν φοράνε ζώνη. Η ζώνη και ο αερόσακος είναι κατασκευασμένα για ενήλικες, για άτομα με μεγαλύτερο ύψος και βάρος. Έχει βρεθεί οτι ακόμα και σε μικρές συγκρούσεις (με χαμηλές ταχύτητες), η ζώνη και ο αερόσακος προκαλούν σοβαρούς ή θανάσιμους τραυματισμούς σε παιδιά. Η μικρή σωματική διάπλαση των παιδιών δεν βοηθά στην προστασία τους. Η ζώνη και ο αερόσακος τα πνίγουν και τα συνθλίβουν.

Δεν αφήνουμε τα παιδιά να στέκονται γονατιστά στο πίσω κάθισμα κοιτάζοντας πίσω, ούτε να είναι όρθια, ούτε να κάθονται ανάμεσα στα 2 μπροστινά καθίσματα. Σε ένα απλό φρενάρισμα ή σε μια μικρή σύγκρουση, υπάρχει κίνδυνος το παιδί να χτυπήσει πολύ σοβαρά στο κεφάλι ή να πεταχτεί έξω από το τζάμι.

Δεν μεταφέρουμε βρέφη μέσα σε πορτ μπεμπέ, καθώς αυτά δεν παρέχουν καμία ασφάλεια σε περίπτωση απότομου φρεναρίσματος ή σύγκρουσης.

Κανένας επιβάτης δεν πρέπει να κρατά παιδί ή πορτ μπεμπέ στην αγκαλιά του. Σε περίπτωση σύγκρουσης, το παιδί λειτουργεί σαν "ασπίδα" που δέχεται όλο το χτύπημα, προστατεύοντας τον ενήλικα.

Τα παιδιά πρέπει να κάθονται σε ειδικά καθισματάκια, που θα τηρούς τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές "ECE 44". Αναζητήστε στο καθισματάκι μια ετικέτα ή μια ανάγλυφη στάμπα που φέρει τα αρχικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και τον αριθμό που υποδηλώνει οτι πληροί τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές ασφαλείας. Οι γονείς πρέπει να ζητούν μια επίδειξη τοποθέτησης του καθίσματος στο αυτοκίνητό τους, καθώς έχει βρεθεί οτι οι περισσότεροι δεν το χρησιμοποιούν σωστά, με αποτέλεσμα να μην παρέχει ασφάλεια.

Οι προδιαγραφές ασφαλείας ενός ειδικού παιδικού καθίσματος, αλλά και των ζωνών ασφαλείας, δεν ισχύουν μετά από μια σημαντική σύγκρουση. Κατά συνέπεια, μετά από τέτοια συμβάντα θα πρέπει να αντικαθίστανται.

Τα παιδικά καθίσματα θα πρέπει να τοποθετούνται για μεγαλύτερη ασφάλεια στο πίσω κάθισμα. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει αυτή η επιλογή (διθέσιο όχημα), το κάθισμα πρέπει να τοποθετείται ανάποδα, με την πλάτη στο ταμπλό και να απενεργοποιείται απαραιτήτως ο αερόσακος. Ποτέ δεν βάζουμε παιδικό κάθισμα μπροστά αν δεν έχει απενεργοποιηθεί ο αερόσακος.

Μόλις το παιδί μεγαλώσει πολύ και δεν είναι δυνατόν να κάθεται σε τέτοιο καθισματάκι, οι γονείς πρέπει να προτιμούν τα ειδικά ανυψωτικά καθίσματα ασφαλείας. Μέχρι το παιδί να αποκτήσει ύψος 1.45 μ, η ζώνη των πίσω θέσεων δεν εφαρμόζει καλά στην μέση και στους ώμους του, με αποτέλεσμα να μην του παρέχει προστασία (η ζώνη ασφαλείας πρέπει να περνάει από τον θώρακα, και όχι τον λαιμό του παιδιού, από το ισχίο και από την περιοχή του μηρού). Με τα ειδικά ανυψωτικά καθίσματα όμως, το παιδί αποκτά το ύψος αυτό, με αποτέλεσμα όλα να εφαρμόζουν όπως πρέπει. Για να βρει ο γονιός το κάθισμα που είναι κατάλληλο για το παιδί του, πρέπει να έχει υπόψιν του οτι υπάρχουν, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, 5 ομάδες παιδικών καθισμάτων, με κριτήριο το βάρος του παιδιού (καλύπτονται περιπτώσεις παιδιών από 0 μέχρι 36 κιλά, δηλαδή και μέχρι 12 χρονών πρακτικά).

Σκεπάζουμε πάντα το καθισματάκι όταν σταθμεύουμε το αυτοκίνητο στον ήλιο. Τα μεταλλικά μέρη μπορούν να θερμανθούν και να προκαλέσουν ερεθισμούς στο δέρμα μικρών παιδιών, ακόμα και εγκαύματα. Το ίδιο ισχύει και για τα μεταλλικά σημεία της ζώνης ασφαλείας.

Δεν δένουμε ποτέ παιδί στη δική μας ζώνη και δεν δένουμε ποτέ δύο παιδιά στην ίδια θέση με την ίδια ζώνη.

Φοράμε πάντα την δική μας ζώνη, ακόμα και για πολύ μικρές διαδρομές μέσα στην πόλη, για να δώσουμε το καλό παράδειγμα στα παιδιά. Επιμένουμε να φορούν πάντα όλοι ζώνη ασφαλείας, ακόμα κοι οι επιβάτες στα πίσω καθίσματα.

Και φυσικά ....

Μην αφήνετε ποτέ το παιδί σας μόνο του μέσα στο αυτοκίνητο. Ούτε για λίγα λεπτά. Η έκθεση του αυτοκινήτου στο ηλιακό φως σε μέρες με ήπιες θερμοκρασίες μπορεί να αυξήσει τρομερά την θερμοκρασία της καμπίνας πολύ γρήγορα, προκαλώντας θάνατο σε παιδιά και βρέφη από θερμοπληξία.

Μην αφήνετε τα παιδιά να ανοίγουν τα παράθυρα και να βγάζουν τα χέρια τους ή τα κεφάλια τους έξω, ακόμα και αν το όχημα είναι ακινητοποιημένο.

Οι πίσω πόρτες του αυτοκινήτου πρέπει να είναι ασφαλισμένες και να ανοίγουν μόνο από έξω.

Πηγή: www.antikleidi.com

Η Δευτέρα Παρουσία

Αφουγκραζόμενος ιδιωτικές και δημόσιες συζητήσεις, εύκολα διαπιστώνει κανείς πως η ανάπτυξη τείνει να μετατραπεί σε κάτι αντίστοιχο με τη Δευτέρα Παρουσία: πολυπόθητη μεν σωτηρία, αλλά μακρινή και άπιαστη συγχρόνως. Οι δημόσιες διαμάχες διακρίνονται για τον έντονο εσχατολογικό τους χαρακτήρα και ο κυρίαρχος λόγος παραπέμπει ολοένα και περισσότερο σε αρχέγονες θρησκευτικές ιδεοληψίες με διάχυτη την επιθυμία ανθρωποθυσιών, μήπως και εξευμενιστούν οι θεοί. Και όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις όπου ο ορθός λόγος υποκύπτει στην ανθρώπινη ψυχολογία, κυριαρχεί ο διαχωρισμός σε δύο αντιμαχόμενες φυλές που διεκδικούν το προνόμιο της κατοχής της μίας και μοναδικής αλήθειας.

Στη μία πλευρά συναντά κανείς τη μικρότερη (και φθίνουσα) μερίδα των πιστών του Μνημονίου. Με πρώτο και καλύτερο τον πρωθυπουργό, επιμένουν πως όπου να ’ναι θα φανεί η ανάπτυξη. Η αλήθεια είναι πως δεν πολυπείθουν, αφενός γιατί μάλλον δεν το πιστεύουν ούτε οι ίδιοι (άλλωστε αρκετοί απ’ αυτούς πριν γίνουν πιστοί του Μνημονίου το καταδίκαζαν και εφάρμοζαν ακριβώς τα αντίθετα) και αφετέρου γιατί προέβλεψαν αρκετές φορές στο παρελθόν την άφιξη της ανάπτυξης με αποτέλεσμα να γελοιοποιηθούν, όπως ακριβώς οι διάφορες σέχτες που κάθε δέκα χρόνια προβλέπουν την έλευση της Δευτέρας Παρουσίας.

Πάνω στη χαμηλή αυτή επίδοση έχει βρει πάτημα η αντίπαλη φυλή των αντιμνημονιακών που θεωρεί πως αν δεν μας επέβαλαν οι ξένοι το Μνημόνιο, δεν θα υποφέραμε σήμερα από την ύφεση, αλλά θα συνεχίζαμε να γευόμαστε τους καρπούς της ευημερίας. Η φυλή αυτή διαθέτει και προφήτη, που με φλογερά άρθρα εδώ και τρία χρόνια διακηρύσσει την έλευση της Αποκάλυψης. Θεωρούν πως η καταγγελία του Μνημονίου θα φέρει όχι μόνο την ανάπτυξη, αλλά και πολλά άλλα αγαθά όπως η διά βίου απασχόληση. Διατυμπανίζουν μάλιστα πως απορρίπτοντας το Μνημόνιο, η Ελλάδα δεν θα σώσει μόνο τον εαυτό της, αλλά και την Ευρώπη, ίσως και ολόκληρη την υφήλιο, όπως άλλωστε αρμόζει στην ιστορική της αποστολή.

Οι περισσότεροι ξένοι παρατηρούν τη διαμάχη των δύο φυλών μειδιώντας, όπως έκαναν οι Προτεστάντες με τη διαμάχη Καθολικών και Ορθοδόξων. Θεωρούν πως η Δευτέρα Παρουσία αφορά μοναχά τους δικούς τους περιούσιους λαούς και πιστεύουν πως η Ελλάδα είναι δέσμια μιας κουλτούρας διαφθοράς και απάτης που κληρονόμησε από την Οθωμανική Περίοδο και πως δεν διαθέτει αποθέματα δυνάμεων ικανά να την οδηγήσουν στον δρόμο της σωτηρίας.

Ο παραλληλισμός αυτός δεν είναι παρά ελάχιστα υπερβολικός. Οι οπαδοί του Μνημονίου το εφαρμόζουν με τρόπο λειψό, προβληματικό και φοβικό, προκρίνοντας τις δημοσιονομικές έναντι των διαρθρωτικών αλλαγών και τις οριζόντιες έναντι των επιλεκτικών τομών. Ομως το Μνημόνιο είναι σαν το οξυγόνο που κρατά ζωντανό έναν ασθενή σε κωματώδη κατάσταση, χωρίς να εγγυάται πως δεν θα παραμείνει φυτό, ενώ το δημοσιονομικό συμμάζεμα είναι σαν τη χημιοθεραπεία που σκοτώνει αδιάκριτα κακά και καλά κύτταρα. Από την άλλη πλευρά, οι αντίπαλοι του Μνημονίου συγχέουν το σύμπτωμα με το αίτιο, θεωρώντας άχρηστη τη δημοσιονομική ανάταξη. Προκρίνουν αδύνατες ή άτοπες λύσεις, επιμένοντας πως ανάπτυξη μπορεί να επέλθει μέσω ενός ψευδεπίγραφου κεϊνσιανισμού που θα ενίσχυε μιαν αέναη ζήτηση για εισαγόμενα προϊόντα. Ομως, η μονομερής καταγγελία του Μνημονίου ισοδυναμεί με τη διακοπή της παροχής του οξυγόνου στον ασθενή: οδηγεί με σιγουριά στον θάνατο. Οσο για τους ξένους ειδικούς, είναι συνήθως θύματα επιφανειακών αναλύσεων, απλουστευτικών γενικεύσεων και τετριμμένων στερεοτύπων, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε καταστροφολογικές προβλέψεις που διαψεύδονται διαδοχικά, χωρίς όμως να διδάσκονται από τα λάθη τους αυτά.

Τι συμβαίνει όμως με την ανάπτυξη; Yπάρχει και μια τρίτη φυλή, μικρή και όχι ιδιαίτερα δημοφιλής, αλλά συγχρόνως επίμονη και πεισματική. Πιστεύει πως η ανάπτυξη δεν είναι κάτι που έρχεται από ψηλά αλλά από χαμηλά. Πως δεν κερδίζεται με προσευχές, κραυγές και ανθρωποθυσίες, αλλά με τρόπους πεζούς και πρακτικούς. Πως απαιτεί μεν δημοσιονομικό νοικοκύρεμα και λειτουργικούς θεσμούς, αλλά πως μπορεί να ανθήσει και κάτω από συνθήκες που δεν είναι απαραίτητα τέλειες. Πως η ύφεση έχει τραγικές διαστάσεις, αλλά πως η πτώχευση του κράτους καταστρέφει πρακτικές, νοοτροπίες και επιχειρήσεις που δεν είχαν λόγο ύπαρξης και λειτουργούσαν σαν τροχοπέδη, απελευθερώνοντας έτσι το πεδίο για νέους δρώντες και νέες δράσεις. Πως το περιβόητο παραγωγικό μοντέλο της χώρας πρέπει να αλλάξει, αλλά πως δεν θα αλλάξει με νέους νόμους και διατάγματα, βαρύγδουπες διακηρύξεις και υψηλές διαβουλεύσεις, αλλά μόνο αν αφεθούν ελεύθεροι οι άνθρωποι να δημιουργήσουν. Πως τα σπουδαιότερα αγαθά που προσφέρει το ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι η ασφάλεια και η σταθερότητα, δίχως τα οποία κανενός είδους ανάπτυξη δεν είναι εφικτή. Πως τίποτα από όλα αυτά δεν εγγυάται την ανάπτυξη, γιατί στα θέματα αυτά δεν υπάρχουν εγγυήσεις και βεβαιότητες, αλλά πως κρατάμε στα χέρια μας μια πολύτιμη δεύτερη ευκαιρία. Πως η ανάπτυξη, με άλλα λόγια, δεν έχει σχέση με τη μεσσιανική προσμονή μιας Δευτέρας Παρουσίας, αλλά με την συστηματική και απαρέγκλιτη καλλιέργεια της λογικής.

* Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Yale.

www.kathimerini.gr

Miss Landmine

Έναν από τους πιο αμφιλεγόμενους διαγωνισμούς ομορφιάς στον κόσμο παρουσίασε το ντοκιμαντέρ της Εμπόλεμης Ζώνης του Σωτήρη Δανέζη, με τίτλο «Μις Νάρκη 2008». Ο φακός της εκπομπής ταξιδεύει στην 3η πιο ναρκοθετημένη περιοχή του πλανήτη, όπου 18 ξεχωριστές γυναίκες διαγωνίζονται για ένα διαφορετικό τίτλο ομορφιάς. Στα δώρα της νικήτριας δεν συγκαταλέγεται ένα συμβόλαιο με πρακτορείο μοντέλων, ούτε ένα αυτοκίνητο. Δε θα κάνει ταξίδια στον κόσμο, ούτε φωτογραφήσεις για περιοδικά μόδας. Το δώρο της θα είναι, απλώς, ένα τεχνητό προσθετικό μέλος. Στα καλλιστεία, που διεξάγονται για πρώτη φορά στην Αγκόλα, τη χώρα όπου σχεδόν σε κάθε κάτοικο αντιστοιχεί και μια θαμμένη νάρκη, οι υποψήφιες Μις είναι όλες γυναίκες ακρωτηριασμένες, θύματα των ναρκών. Οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ τις ακολουθούν κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για τον διαγωνισμό, καταγράφουν τα όσα έγιναν τη μεγάλη βραδιά, αλλά και την επόμενη μέρα για τη νικήτρια και τις ηττημένες. Οι 18 υποψήφιες, μια από κάθε επαρχία της χώρας, παίρνουν μέρος σε σεμινάρια ενίσχυσης της αυτοπεποίθησης, μαθαίνουν πώς να περπατούν στο κόκκινο χαλί της πασαρέλας, φωτογραφίζονται και δίνουν το μήνυμα: Ο καθένας έχει το δικαίωμα να νιώθει όμορφος. Την ίδια ώρα ο εμπνευστής των καλλιστείων, Νορβηγός σκηνοθέτης Μόρτεν Τράαβικ, δέχεται έντονη κριτική τόσο για το έπαθλο όσο και για το ποσό που συγκέντρωσε στην πατρίδα του και ξόδεψε με σκοπό τη διοργάνωση αυτού του διαγωνισμού ομορφιάς. Το ντοκιμαντέρ εστιάζει στις ιστορίες τριών υποψηφίων που έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού, της Αουγκούστα από τη Λουάντα, της Λουϊζα από το Μπένγκο, που σημαδεύτηκε στο πρόσωπο από την έκρηξη της νάρκης και της Αλεσάντρα από την Λούντα Σουλ, η οποία ταξίδεψε στην πρωτεύουσα Λουάντα μαζί με το παιδί της. Η Αγκόλα, είναι η 3η πιο ναρκοθετημένη χώρα του πλανήτη. Είναι δύσκολο να υπολογίσει κανείς τον ακριβή αριθμό των ναρκών που «φυτεύτηκαν» στη χώρα από τον αγώνα της ανεξαρτησίας, το 1961 μέχρι και το τέλους του πολέμου, το 2002. Το βέβαιο είναι ότι για περισσότερες από 4 δεκαετίες, το έδαφος της Αγκόλας, πλούσιο σε πετρέλαιο και πολύτιμους λίθους, γέμιζε από νάρκες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ο αριθμός τους κυμαίνεται από 1 έως 6.000.000. Τα Ηνωμένα Έθνη και οργανώσεις κατά των ναρκών τις υπολογίζουν σε 14.000.000 εκατομμύρια, δηλαδή μια νάρκη για κάθε κάτοικο της χώρας. Μέχρι σήμερα το 98% των θυμάτων είναι πολίτες, πολλοί από αυτούς παιδιά που ξεστράτισαν στη διάρκεια του παιχνιδιού. Για τους ενήλικες ο κίνδυνος παραμονεύει σε μονοπάτια, στο χωράφι που καλλιεργούν, δίπλα στο ποτάμι, λίγα μέτρα από τα σπίτια του χωριού. Στην Αγκόλα υπολογίζεται ότι έχουν ακρωτηριαστεί από νάρκες πάνω από 80.000 άνθρωποι. Τέσσερις στους δέκα είναι γυναίκες. Απέκτησε την ανεξαρτησία της από την Πορτογαλία το 1975. Ωστόσο, οι ένοπλες ομάδες που μάχονταν τους αποικιοκράτες, συνέχισαν να πολεμούν για την εξουσία.

Οι συγκρούσεις διήρκεσαν 27 χρόνια και σκοτώθηκαν περίπου 500.000 άνθρωποι. Θεωρείται ο μεγαλύτερος και φονικότερος από τους αποκαλούμενους «πολέμους δι' αντιπροσώπων», της ψυχροπολεμικής περιόδου. Ενεπλάκησαν, άμεσα ή έμμεσα, αρκετές χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ και της Δύσης. Οι 18 υποψήφιες για τον τίτλο της «Μις Νάρκη 2008» μένουν σε μια μικρή πανσιόν στα προάστια της Λουάντα. Παραμονές της μεγάλης βραδιάς, τους επισκέπτεται ο κομμωτής που θα περιποιηθεί τα μαλλιά τους... Για ορισμένες γυναίκες αυτή είναι η μια πρωτόγνωρη εμπειρία καθώς οι περισσότερες έρχονται από χωριά της επαρχίας, είναι άνεργες και δεν έχουν τελειώσει το σχολείο. Η Αλεσάντρα που ήρθε στο διαγωνισμό με το παιδί της, φαίνεται σαν να ανακαλύπτει ξανά, στα 26 της χρόνια, τι σημαίνει να είναι και να δείχνει όμορφη. Η νάρκη παραλίγο να της στερήσει τη ζωή, σε ηλικία επτά ετών. «Στην καθημερινότητά μου αυτό που σκέφτομαι για τη ζωή μου είναι ότι δεν έχω υποστήριξη. Ξέρεις πώς είναι όταν ένα άτομο είναι χωρίς δουλειά, πώς είναι να ζεις μια ζωή με δυστυχία, μια ζωή αφύσικη». Η Λουίζα Μιγκέλ Ματάο από το Μπένγκο είναι διαφορετική από τις υπόλοιπες γυναίκες. Η νάρκη που πάτησε σε ηλικία 12 ετών, δεν σημάδεψε μόνο τη ζωή αλλά και το πρόσωπό της. «Με το που πάτησα την νάρκη με σήκωσε ο καπνός και μετά με έριξε πάλι κάτω στο έδαφος. Όλα ήταν σκοτεινά. Δεν ήξερα που βρισκόμουν. Το μόνο που έβλεπα μπροστά μου ήταν το σκοτάδι». Το περιβάλλον του διαγωνισμού είναι πολύ διαφορετικό από την καθημερινή ζωή των 18 γυναικών. Από την απλή, χωρίς πολυτέλειες, ζωή στο χωριό, οι υποψήφιες περνούν μερικές μέρες στην πρωτεύουσα Λουάντα και κάνουν πρόβες με βραδινά φορέματα που δεν έχουν ξαναφορέσει ποτέ. Για μερικές ημέρες θα βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Η Αουγκούστα Εουρικέτε Αρουρίτα, η υποψήφια από την επαρχία της Λουάντα, πιστεύει ότι ο διαγωνισμός θα αναδείξει σε διεθνές επίπεδο όχι μόνο το ζήτημα των ναρκών αλλά και τη σκληρή καθημερινότητα των ανθρώπων με κινητικά προβλήματα. «Αν θα μπορούσα να έρθω σε επαφή με την κυβέρνηση, θα ήθελα να ανοίξω ένα κέντρο για άτομα με ειδικές ανάγκες. Να μπορούν να σπουδάσουν, να έχουν ένα επίπεδο, ώστε να μην «μειονεκτούν». Σύμφωνα με την Αουγκούστα «το άτομο που θα κερδίσει, δεν θα κερδίσει για τον εαυτό του, αλλά για όλες τις ανάπηρες από νάρκη». Ο διαγωνισμός ομορφιάς «Μις Νάρκη 2008» συγκέντρωσε την προσοχή των διεθνών μέσων ενημέρωσης. Πολλοί χαρακτήρισαν την διοργάνωση ως ένα σόου φρίκης. Ωστόσο, ο Νορβηγός σκηνοθέτης που εμπνεύστηκε και διοργάνωσε αυτά καλλιστεία υποστηρίζει: «Θα έλεγα ότι αν το αποκαλέσεις έτσι, τότε αυτό λέει πολλά σχετικά με την δική σου άποψη για τους ανάπηρους ανθρώπους από ό,τι λέει για το δικό μας έργο». 

Πηγές:

www.megatv.com

www.apenantioxthi.blogspot.gr

Η στροφή των νέων στην γεωργία. Μύθος ή πραγματικότητα;

Τα τελευταία 2-3 χρόνια, έχουμε παρατηρήσει όλοι μας, τη στροφή των νέων προς τη γεωργία. Μάλιστα η στροφή αυτή εστιάζεται προς τις λεγόμενες νέες καλλιέργειες ή καινοτόμες εκτροφές. Έχουμε δει έρευνες και μελέτες που υποδεικνύουν και τη θέληση των γονιών να γίνουν τα παιδιά τους αγρότες. Έχουμε ανακαλύψει εκατοντάδες «αγροτικά» site στο διαδίκτυο, δεκάδες τεχνογνώστες της μιας ή της άλλης καλλιέργειας και εκτροφής, έκδοση «εξειδικευμένων» βιβλίων, κλπ. Και όπως κάναμε πάντοτε σαν λαός, βλέπουμε το δέντρο και χάνουμε το δάσος.

Η δημιουργία και συντήρηση μύθων, είναι χαρακτηριστικό του λαού μας από τα πολύ πολύ αρχαία χρόνια. Μόνο που τα αρχαία χρόνια υπήρχε και η αίσθηση του μέτρου, σε όλες τις εκφράσεις της ζωής. Οι Νεοέλληνες έχουμε χάσει πλέον εδώ και δεκαετίες το μέτρο, και αρεσκόμαστε στην υπερβολή, δημιουργώντας και συντηρώντας νέους μύθους. Πολύ φοβούμαι πως αυτή η πολυδιαφημιζόμενη στροφή των νέων στην Αγροτική Οικονομία, δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια νέα υπερβολή, από ένα νέο μύθο. Δεν είναι η «στροφή» που φταίει, αλλά ο τρόπος που αντιμετωπίζεται. Όπως ακριβώς δεν είναι το κλείσιμο της ΕΡΤ που έβγαλε τον κόσμο στον δρόμο, αλλά ο τρόπος που έγινε. Πριν μερικές δεκαετίες, όταν η γενιά μου έδινε εξετάσεις να εισαχτεί στο Πανεπιστήμιο, το όνειρο των γονιών ήταν το παιδί του να σπουδάσει γιατρός – δικηγόρος – μηχανικός. Και ξόδευαν περιουσίες σε φροντιστήρια και ιδιαίτερα μαθήματα για να κάνουν το όνειρο πραγματικότητα. Σήμερα πήγαμε στο άλλο άκρο. Ξοδεύονται περιουσίες για τη μεταστέγαση από την πόλη στο χωριό και τη δημιουργία κάποιας γεωργικής εκμετάλλευσης. Λες και δεν υπάρχει μέση οδός, λες και δεν υπάρχει μέτρο.

Κανείς δεν μελετά σε βάθος τις πραγματικές συνθήκες της Ελληνικής Αγροτικής Οικονομίας, και την ικανότητα του ατόμου να προσαρμοστεί στις συνθήκες αυτές. Η Ελλάδα ήταν και θα παραμείνει για πολλές δεκαετίες ακόμα μια χώρα με μικρό κλήρο. Οι προσπάθειες αναδασμού που έγιναν στη δεκαετία του 70 και μετά, προσέκρουσαν στο βέτο τοπικών ισχυρών πολιτικών και οικονομικών παραγόντων, με αποτέλεσμα η προσπάθεια να είναι ημιτελής. Το εργατικό κόστος είναι αρκετά υψηλότερο των ανταγωνιστριών χωρών. Οι αρδευόμενες εκτάσεις είναι το μικρότερο ποσοστό του συνόλου. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης υδάτων. Ένα απλό παράδειγμα είναι η τριαντάχρονη προσπάθεια εκτροπής του Αχελώου για την άρδευση του Θεσσαλικού κάμπου, τη στιγμή που έχουμε το φράγμα Μέγδοβα και τον Πηνειό ποταμό, με εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού να χύνονται στη θάλασσα. Επιπλέον τα χρήματα που δόθηκαν μέσω διαφόρων διαδρομών (Ολοκληρωμένα Μεσογειακά Προγράμματα, Πακέτα Ντελόρ, Αγροτικές Επιδοτήσεις, κλπ), για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της Αγροτικής Οικονομίας, απορροφήθηκαν από την κατανάλωση, με αποτέλεσμα τον γιγαντισμό του εμπορίου και τη συρρίκνωση του Αγροτικού Τομέα. Υπήρχαν και υπάρχουν αγρότες που απέκτησαν μεγάλη εμπειρία στις παραδοσιακές έστω καλλιέργειες, αλλά η εμπειρία αυτή δεν μεταφέρθηκε στις επόμενες γενιές, συνειδητά τις περισσότερες φορές, γιατί προτιμούσαμε να στρέψουμε τα παιδιά μας σε άλλους τομείς, με αποκαρδιωτικά πολλές φορές αποτελέσματα. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα η εμπειρία να μεταφερθεί σε εποχιακούς εργάτες γης, σε αλλοδαπούς εποχικούς εργαζομένους, ή χάθηκε μαζί με τους δημιουργούς της.

Από την άλλη μεριά, οι εκάστοτε εξουσίες, δημιούργησαν το πρότυπο του επιδοτούμενου ψηφοφόρου, και ο αγρότης, γεννημένος και μεγαλωμένος σε περιόδους κατοχής και εμφυλίου, το είδε σαν λύση στις οικονομικές του δυσκολίες, και το αποδέχθηκε. Για όλους αυτούς τους λόγους, ίσως και για άλλους τόσους ίσως, η αγροτική παραγωγή μειώθηκε, υπήρξε στασιμότητα στη διερεύνηση νέων καλλιεργειών και εκτροφών. Σήμερα λοιπόν δημιουργείται ένα νέο αγροτικό-lifestyle, με πολλές υποσχέσεις για λίγες ώρες δουλειάς και μεγάλες εύκολες και γρήγορες χρηματικές αποδόσεις.

Οι ίδιοι οι νέοι, μεγαλωμένοι σε ένα καθαρά αστικό περιβάλλον, δεν είχαν καμία επαφή με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Δέχονται εύκολα τις υποσχέσεις των «ειδικών» , και οι συνθήκες απόγνωσης τους μετατρέπουν σε εύκολα θύματα, ωραίων υποσχέσεων. Ας σκεφτούμε λοιπόν και ας προβληματιστούμε πριν αποφασίσουμε να ασχοληθούμε.

• Α) Ποιο είναι το κρίσιμο μέγεθος της γεωργικής εκμετάλλευσής μας, ώστε να είναι βιώσιμη;
• Β) Έχουμε εξασφαλίσει, ή τουλάχιστον έχουμε έρθει σε συζητήσεις και καταρχάς συμφωνίες για τη διάθεση του προϊόντος μας;
• Γ) Είναι η περιοχή μας, το χώμα μας, το νερό μας, κατάλληλα για την εκμετάλλευση που σκεφτόμαστε να υλοποιήσουμε;
• Δ) Ποιο είναι το πραγματικό κόστος των υλικών και μηχανημάτων που απαιτούνται για την εύρυθμη λειτουργία της εκμετάλλευσής μας;
• Ε) Γνωρίζουμε κάτι για την εκμετάλλευση με την οποία σκεφτόμαστε να ασχοληθούμε, και αν όχι, έχουμε βρει τρόπο να ενημερωθούμε;

Από την εμπειρία μου καταθέτω ότι η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Πρώτα λαμβάνεται η απόφαση ασχολίας με κάποια γεωργική εκμετάλλευση και κατόπιν ακολουθεί η απάντηση των υπολοίπων ερωτημάτων. Στον χώρο μου, τον χώρο της σαλιγκαροτροφίας, ακολουθείται ακριβώς η πιο πάνω αναφερόμενη τακτική. Το αποτέλεσμα; Το 60-70% των εκτροφέων, σταματά τη δραστηριότητά του μετά τον δεύτερο χρόνο. Γιατί; Διότι δεν ακολουθήθηκαν οι επιχειρηματικοί κανόνες. Οι υπόλοιποι όμως που ασχολούνται σοβαρά, επαγγελματικά, με μεράκι, με υπομονή και επιμονή, ακολουθούν μια σταθερά επιτυχημένη και ανοδική πορεία.

Η λύση είναι η συνεργασία, η δημιουργία ομάδων παραγωγών ή συνεταιρισμών. Η πιστοποίηση του προϊόντος, η ευρηματική και πρωτοπόρα σχεδιαστικά τυποποίηση. Οι νέοι που κάνουν τη μεγάλη στροφή στην Αγροτική Οικονομία, μπορεί να έχουν έλλειμμα εμπειρίας, αλλά διαθέτουν μόρφωση, ικανοποιητική γνώση των νέων τεχνολογιών, και αυτά είναι τα μεγάλα όπλα τους. Μπορούν και έχουν την ικανότητα να γίνουν οι οδηγοί μιας άλλης αντίληψης. Να γίνει η νέα γενιά, η γενιά των επιχειρηματιών-αγροτών.

Η Γεωργική Οικονομία δεν είναι το νέο Eldorado, αλλά μπορεί να γίνει μια παραγωγική και αποδοτική διαδικασία, προς όφελος και των ιδίων και της Ελληνικής Οικονομίας.

  Τάσος Υψηλάντης -  επιχειρηματίας, ιδιοκτήτης της ΑΓΡΟΦΑΡΜΑ

  Πηγή:  eleftheria.gr

7 σημάδια που δείχνουν πως πρέπει να προσέξουμε την καρδιά μας

Εκτός από την στηθάγχη, υπάρχουν και άλλα, πιο διακριτικά συμπτώματα, που μαρτυρούν ότι η καρδιά μας ετοιμάζεται να μας προδώσει. Ανακαλύψτε τα προτού είναι αργά…

Πονόδοντος κατά το περπάτημα

Το κλασικότερο σύμπτωμα καρδιοπάθειας είναι η στηθάγχη, δηλαδή ο πόνος στο στήθος, τον οποίο προκαλεί η στένωση των αρτηριών που περιορίζουν τη ροή οξυγόνου και αίματος στην καρδιά. Ο πόνος όμως μπορεί να κάνει την εμφάνισή του και σε άλλα σημεία του σώματος, όπως, για παράδειγμα, στην οδοντοστοιχία. Σύμφωνα με τον λέκτορα του Πανεπιστημίου του Λιντς, ένα επίσης κλασικό σύμπτωμα που οι περισσότεροι αγνοούν είναι ο πονόδοντος κατά τη διάρκεια σωματικής άσκησης, ο οποίος υποχωρεί μόλις ξεκουραστούμε. Συγκεκριμένα, ο εν λόγω πόνος εμφανίζεται συνήθως μερικές εβδομάδες πριν από το έμφραγμα.

Ημικρανίες

Διπλάσιες πιθανότητες εμφάνισης καρδιοπάθειας έχουν οι γυναίκες που πάσχουν από ημικρανίες με οπτική διαταραχή, τουλάχιστον μία φορά τον μήνα, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στην Αμερικανική Ακαδημία Νευρολογίας. Οι ερευνητές αποδίδουν το φαινόμενο στις ανωμαλίες του κυκλοφορικού συστήματος και θεωρούν ότι ο συγκεκριμένος τύπος ημικρανίας συνδέεται με μια καρδιακή πάθηση που ονομάζεται «ανοιχτό ωοειδές τρήμα». Η εν λόγω ανωμαλία είναι ουσιαστικά μια τρύπα στην καρδιά, η οποία επιτρέπει στο αίμα να περνάει από τις φλέβες στις αρτηρίες παρακάμπτοντας τους πνεύμονες, οι οποίοι φιλτράρουν συγκεκριμένα χημικά.

Επίμονη γρίπη

Η γρίπη που δεν υποχωρεί ύστερα από πέντε ή έξι μέρες μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ μπορεί να είναι και ένδειξη μυοκαρδίτιδας. Μπορεί να εκδηλωθεί παράλληλα ή αμέσως μετά από μια ίωση και να διαγνωσθεί λανθασμένα ως γρίπη αφού τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο στο στήθος, πυρετό ή αρρυθμίες.

Φαλάκρα

Η απώλεια των μαλλιών στους άνδρες και ειδικά στο πίσω μέρος μπορεί να αποτελεί ένδειξη καρδιοπάθειας, σύμφωνα με έρευνα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ. Οι άντρες που χάνουν τα μαλλιά τους στο συγκεκριμένο σημείο έχουν κατά 36% μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιοπάθειας, με το ποσοστό να μειώνεται ανάλογα με την έκταση του προβλήματος.

Στυτική δυσλειτουργία

Το πρόβλημα της στυτικής δυσλειτουργίας δεν θα πρέπει ποτέ να αγνοείται καθώς είναι πολύ πιθανό να συνδέεται με κάποια μορφή καρδιοπάθειας, δεδομένου ότι για να επιτευχθεί στύση απαιτείται καλή κυκλοφορία του αίματος. Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν μάλιστα τα προβλήματα στύσης «βαρόμετρο» της καρδιαγγειακής υγείας. Ενας άντρας που στα σαράντα του αντιμετωπίζει τέτοιο θέμα έχει, σύμφωνα με έρευνες, 50πλάσιο κίνδυνο εμφάνισης εμφράγματος μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια της ζωής του.

Ροχαλητό

Το ροχαλητό αποτελεί κλασικό σύμπτωμα υπνικής άπνοιας, όπου η αναπνοή διακόπτεται για αρκετά δευτερόλεπτα κάθε φορά προτού το άτομο ξυπνήσει στιγμιαία. Μια μορφή της συγκεκριμένης πάθησης, που ονομάζεται «κεντρική υπνική άπνοια», συμβαίνει όταν ο εγκέφαλος δεν δίνει τη σωστή εντολή για να αρχίσει ο ασθενής να αναπνέει, ενώ κοιμάται, γεγονός που μπορεί να μαρτυρά υποκείμενη καρδιακή ανεπάρκεια.

Μελανιασμένα νύχια

Ενας από τους κλασικότερους τρόπους για να ελέγξει ένας γιατρός πόσο οξυγόνο κυκλοφορεί στο αίμα κάποιου ασθενούς είναι να κοιτάξει το χρώμα των νυχιών του. Το μπλε χρώμα μπορεί να μαρτυρά κακή οξυγόνωση εξαιτίας της κακής κυκλοφορίας του αίματος στον οργανισμό, δηλαδή πρόβλημα στην καρδιακή λειτουργία.

espressonews.gr

Η ικανότητα της αυτεπίγνωσης μας ξεχωρίζει από τα άλλα ζώα

Η ανθρώπινη νοημοσύνη διαφέρει με πολλούς τρόπους από τη νοημοσύνη των ζώων, ένας όμως από τους πιο προφανείς είναι η αυτεπίγνωσή μας. Ενας σκύλος, για παράδειγμα, έχει πιθανώς αντίληψη πολλών αισθημάτων σε οποιαδήποτε δεδομένη στιγμή: ότι πεινάει, ότι έχει κουραστεί ύστερα από μια μεγάλη βόλτα, ίσως, ή ότι μια γαργαλιστική μυρωδιά έρχεται από την κουζίνα.

Ο ιδιόκτητης του όμως θα έχει αντίληψη όλων αυτών των αισθημάτων αλλά παράλληλα θα έχει ένα επιπλέον επίπεδο διαδικασιών σκέψης επάνω από αυτά. Ως άνθρωποι μπορούμε να έχουμε αντίληψη του ότι αντιλαμβανόμαστε τις βασικές αισθητηριακές πληροφορίες που λαμβάνουμε και αυτό μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε σχετικά με την ακρίβεια ή την αξιοπιστία των συναισθημάτων και των κρίσεών μας.

Αυτό μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε: «Πόσο κουρασμένος είμαι έπειτα από αυτή τη μεγάλη βόλτα, είναι αυτή η ικανοποιητική κούραση που νιώθεις μετά την άσκηση. Δεν έχω κουραστεί όμως και τόσο ώστε να μην πάω στο μπαρ το βράδυ».

Αυτή η ιδιότητα αναφέρεται συχνά ως εσωαντίληψη ή μεταγνωσιακή ικανότητα. «Είναι η ικανότητα να σκέφτεσαι τον εαυτό σου, να έχεις επίγνωση του εαυτού σου» λέει ο Στιβ Φλέμινγκ ο οποίος μελετά τη συνείδηση στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. «Αυτό είναι κάτι το οποίο νομίζουμε ότι είναι, αν όχι ένα χαρακτηριστικό μοναδικό στους ανθρώπους, τουλάχιστον ότι αποτελεί μια από τις πιο ανεπτυγμένες ιδιότητες της ανθρώπινης ψυχολογίας».

Ο κ. Φλέμινγκ ονομάζει την ικανότητα αυτή υπερσυνείδηση. «Η μεταγνωσιακή ικανότητα φαίνεται να αποτελεί μάλλον τον πυρήνα τού ποιοι είμαστε».

Παλαιότερες έρευνες σχετικά με τη μεταγνωσιακή ικανότητα έχουν εστιάσει στο αν είναι πραγματικά μοναδική στους ανθρώπους ή αν είναι κοινή σε κάποιον βαθμό στα περισσότερο νοήμονα ζώα. Εχουν υπάρξει ενδείξεις αυτής της ικανότητας στα δελφίνια και στους πιθήκους, για παράδειγμα, αν και οι σκεπτικιστές υποστηρίζουν ότι μπορεί να υπάρχουν άλλες ερμηνείες για αυτά τα αποτελέσματα.

Η απεικόνιση του εγκεφάλου ανθρώπων ενώ διενεργούν μεταγνωσιακά έργα υποδηλώνει ότι η έδρα αυτής της ικανότητας βρίσκεται στον προμετωπιαίο φλοιό μας, στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού μας. Η ιδιότητα αυτή είναι όμως δύσκολο να μετρηθεί. Αν ρωτήσουμε π.χ. εθελοντές πόσο βέβαιοι είναι για τις απαντήσεις τους σε ένα τεστ, τα αποτελέσματα μπερδεύονται από τις μεγάλες διαφορές που παρατηρούνται στην ικανότητα των ανθρώπων να κάνουν το τεστ. Τι μετράμε λοιπόν, την ικανότητα ή την αντίληψη αυτής της ικανότητας;

Η ομάδα του κ. Φλέμινγκ επινόησε ένα καίριο επιπλέον βήμα. Το έργο που χρησιμοποίησαν ήταν ένα απλό οπτικό έργο: έδειξαν σε εθελοντές ριγωτά σχήματα σε διάφορες αποχρώσεις του γκρι και τους ρώτησαν ποια είχαν τη μεγαλύτερη αντίθεση. Υστερα από κάθε ερώτηση οι εθελοντές έπρεπε να αξιολογήσουν πόσο βέβαιοι ήταν ότι είχαν επιλέξει τη σωστή απάντηση.

Τυφλή όραση

Μια σημαντική λεπτομέρεια, το τεστ με τις ρίγες είχε προσαρμοστεί ειδικά για κάθε άτομο έτσι ώστε, ανεξάρτητα από το πόσο καλή ήταν η όρασή τους, όλοι απάντησαν σωστά στο 70% των ερωτήσεων. Αυτό σήμαινε ότι η μόνη μεταβλητή για την αξιολόγηση της βεβαιότητας ήταν η μεταγνωσιακή ικανότητα των ανθρώπων και έδωσε την πρώτη απόδειξη στο εργαστήριο ότι αυτή η ικανότητα ποικίλλει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Εκτός του ότι έκαναν αυτά τα τεστ, οι εθελοντές πέρασαν και από τον εγκεφαλικό τομογράφο και οι απεικονίσεις αποκάλυψαν ότι εκείνοι που είχαν την καλύτερη μεταγνωσιακή ικανότητα είχαν περισσότερη φαιά ουσία σε μια περιοχή στο μπροστινό μέρος του προμετωπιαίου φλοιού η οποία είναι γνωστή ως πρόσθιος προμετωπιαίος φλοιός. 

Βρίσκεται ακριβώς πίσω από το μέτωπό μας.

«Τι έχει αυτή η περιοχή που μας δίνει αυτή την ικανότητα;» ρωτάει ο κ. Φλέμινγκ.«Μήπως το γεγονός ότι είναι πιο ανεπτυγμένη στους ανθρώπους σημαίνει ότι έχουμε μια αυτοαντίληψη θεμελιωδώς διαφορετική από των ζώων;».

Ο άλλος κλασικός τρόπος για να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος είναι να βλέπουμε τι συμβαίνει όταν αυτός δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Ας πάρουμε για παράδειγμα την «τυφλή όραση», μια σπάνια πάθηση που προκαλείται συνήθως από τραυματισμό στον εγκέφαλο. Οσοι πάσχουν από αυτήν ενεργούν σαν να είναι, από όλες τις απόψεις, τυφλοί. Προσεκτικές εξετάσεις όμως αποκαλύπτουν ότι μπορούν να προσλάβουν τουλάχιστον κάποιες οπτικές πληροφορίες για τον κόσμο σε ασυνείδητο επίπεδο. Οταν, για παράδειγμα, τους ζητούν να μαντέψουν τι αντικείμενο βρίσκεται μπροστά τους οι επιδόσεις τους είναι καλύτερες από ό,τι θα μπορούσαν να είναι αν απαντούσαν τυχαία, παρά το γεγονός ότι επιμένουν ότι δεν βλέπουν τίποτε.

Η τυφλή όραση θεωρείτο πάντοτε ότι προκύπτει από τραύμα στον οπτικό φλοιό, στο πίσω μέρος του εγκεφάλου, εκεί όπου φθάνουν αρχικά οι πληροφορίες από το οπτικό νεύρο. Πρόσφατες μελέτες με απεικονίσεις του εγκεφάλου υποδηλώνουν ωστόσο ότι η βλάβη επηρεάζει επίσης τις συνδέσεις με τον προμετωπιαίο φλοιό, την ίδια περιοχή που ανέδειξαν οι έρευνες του κ. Φλέμινγκ. «Εδώ προκύπτει μια μεγάλη αναθεώρηση» λέει οΧακουάν Λάου του Πανεπιστημίου Κολούμπια στη Νέα Υόρκη, επικεφαλής της σχετικής μελέτης.

Αυτή η στροφή στην ερμηνεία της τυφλής όρασης δένει πολύ καλά με τα αποτελέσματα του κ. Φλέμινγκ, καθώς η συγκεκριμένη πάθηση αποτελεί μια από τις πλέον καταφανείς περιπτώσεις έλλειψης μεταγνωσιακής ικανότητας που θα μπορούσε να φανταστεί κανείς.

Εκτός ελέγχου

Λιγότερο ακραία «ελαττώματα» στη μεταγνωσιακή ικανότητα μπορούν να σχετίζονται με άλλες, πιο διαδεδομένες διαταραχές όπως η σχιζοφρένεια, η οποία έχει ως συμπτώματα αυταπάτες και παραισθήσεις. «Οι σχιζοφρενείς έχουν πρόβλημα με μια πολύ κεντρική μεταγνωσιακή ικανότητα, αυτή του ότι γνωρίζω ότι είμαι εγώ και γνωρίζω τι κάνω» λέει ηΤζάνετ Μέτκαλφ, επίσης από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια.  

Η ερευνήτρια έχει μελετήσει τη μεταγνωσιακή ικανότητα ανθρώπων με σχιζοφρένεια χρησιμοποιώντας ένα απλό παιχνίδι στον ηλεκτρονικό υπολογιστή που βασίζεται σε κινήσεις με τον κέρσορα. Αρχικά οι ασθενείς με σχιζοφρένεια ήταν εξίσου καλοί στο να κρίνουν πόσο καλά τα πήγαν με την ομάδα ελέγχου των υγιών εθελοντών. Οταν όμως η κυρία Μέτκαλφ άρχισε κρυφά να κινεί η ίδια τον κέρσορα, οι εθελοντές της ομάδας ελέγχου γρήγορα κατάλαβαν ότι συνέβαινε κάτι παράξενο. Οι εθελοντές με σχιζοφρένεια αντιθέτως δεν συνειδητοποίησαν ότι είχαν πάψει να είναι πλήρως υπεύθυνοι για τις κινήσεις του κέρσορα.

Ορισμένοι άνθρωποι με σχιζοφρένεια φθάνουν να πιστεύουν ότι άλλοι ελέγχουν τη συμπεριφορά τους ισχυριζόμενοι, για παράδειγμα, ότι τους έχουν εμφυτεύσει ένα μικροτσίπ στο κεφάλι. «Οταν δεν ξέρεις αν ελέγχεις την ίδια σου τη συμπεριφορά μπορείς να είσαι ανοιχτός σε τέτοιου είδους σύνδρομα» λέει η κυρία Μέτκαλφ.

Εκτός του ότι μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους με σχιζοφρένεια η καλύτερη κατανόηση της μεταγνωσιακής ικανότητας θα μπορούσε να βελτιώσει τη διδασκαλία στα σχολεία. Η κυρία Μέτκαλφ διαπίστωσε ότι τα παιδιά ηλικίας επτά ως έντεκα χρόνων είναι ικανά να κάνουν σωστές μεταγνωσιακές κρίσεις σχετικά με το πόσο καλά γνωρίζουν ένα θέμα, αλλά μπορεί να μην μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτή τη γνώση.

Για παράδειγμα, τα παιδιά αυτής της κατηγορίας προτιμούν να εξακολουθούν να ασχολούνται με ένα θέμα το οποίο ήδη γνωρίζουν παρά να περνούν στο επόμενο. «Θα ήταν ενδιαφέρον να προσπαθήσουμε να διδάξουμε τους δασκάλους πώς να χρησιμοποιούν τη μεταγνωσιακή ικανότητα με αποτελεσματικό τρόπο» λέει η ερευνήτρια.

Η μεταγνωσιακή ικανότητα ενός ατόμου ίσως μπορεί να βελτιωθεί αν του δίνονται πληροφορίες, σε τεστ ανάλογα με τα τεστ που έκανε ο κ. Φλέμινγκ στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Η κυρία Μέτκαλφ ελπίζει ότι κάτι τέτοιοι θα βοηθήσει ανθρώπους με σχιζοφρένια. Ας υποθέσουμε όμως ότι και εμείς οι υπόλοιποι κάναμε την ίδια εκπαίδευση. Θα μας έδινε αυτό μια υπερ-φορτισμένη υπερσυνείδηση; «Αν ορίζετε τη συνείδηση ως πώς είναι να βλέπει κάποιος το κόκκινο χρώμα, το συγκεκριμένο δεν θα αλλάξει» απαντά ο κ. Φλέμινγκ. «Αν όμως την ορίζετε ως το να μπορεί κάποιος να σκέφτεται σωστά σχετικά με αυτό που βλέπει ή σχετικά με το αν πήρε μια σωστή απόφαση, τότε η εκπαίδευση θα μπορούσε να προσφέρει βελτίωση».

Emma Young

***

«Αλλες» καταστάσεις

Ολα ψέματα

Γιατί διαλέξατε να φορέσετε αυτά τα ρούχα σήμερα το πρωί; Τι σας έκανε να γράψετε τη λίστα με τα πράγματα που πρέπει να κάνετε με αυτή τη σειρά σήμερα; Αλήθεια, πώς καταλήξατε να κάνετε τη δουλειά που κάνετε; Ισως νομίζετε ότι ξέρετε τους λόγους, αυτοί όμως μπορεί να αποτελούν αποκύημα της φαντασίας σας.

Αυτό το αλλόκοτο συμπέρασμα έχει αναδειχθεί από μελέτες σε ανθρώπους στους οποίους έγινε μια ακραία μορφή χειρουργικής επέμβασης - ο πλήρης αποχωρισμός της παχιάς δέσμης νεύρων που ενώνει τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου - σε μια προσπάθεια θεραπείας της επιληψίας.

Οι άνθρωποι αυτοί φαίνονται συνήθως μια χαρά, τα έργα όμως που έχουν σχεδιαστεί για τον έλεγχο της συνομιλίας ανάμεσα στα δύο ημισφαίρια μπορεί να αναδείξουν προβλήματα. Σε ένα τεστ, π.χ., οι ερευνητές τούς έδειχναν διάφορες εικόνες σε κάθε μάτι ξεχωριστά και οι ίδιοι έπρεπε να δείχνουν μια παρόμοια εικόνα με το χέρι της ίδιας πλευράς με το μάτι που την έβλεπε.

Οταν ένας εθελοντής είδε ένα χιονισμένο τοπίο με το αριστερό μάτι, διάλεξε την εικόνα ενός φτυαριού για το χιόνι με το αριστερό του χέρι. Όταν όμως του ζητήθηκε να εξηγήσει την επιλογή του, είχε πρόβλημα. Οι ενέργειες του αριστερού ματιού και χεριού του ήταν υπό τον έλεγχο του δεξιού ημισφαιρίου του εγκεφάλου του, αφού κάθε ημισφαίριο ελέγχει την αντίθετη πλευρά του σώματος. Η γλώσσα όμως ελέγχεται από το αριστερό ημισφαίριο, το οποίο δεν μπορούσε να αξιολογήσει την εικόνα που «είδε» το δεξιό ημισφαίριο. Ο εθελοντής επινόησε λοιπόν έναν λόγο ο οποίος δεν είχε καμία σχέση με το χιόνι: είπε ότι το φτυάρι ήταν για να καθαρίσει ένα κοτέτσι, καθώς η τελευταία εικόνα που είχε δει με το αριστερό ημισφαίριο ήταν ένα κοτόπουλο.

Ευρήματα του είδους έχουν οδηγήσει στη θεωρία του «ερμηνευτικού εγκεφάλου», η οποία υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος επινοεί αφηγήσεις σχετικά με τις ενέργειές μας έτσι ώστε να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τον κόσμο. Ο καθένας μας μπορεί να εμπλακεί σε αυτού του είδους τη μυθοπλασία. Σε μια μελέτη ζητήθηκε από εθελοντές οι οποίοι δεν είχαν υποστεί καμία χειρουργική επέμβαση στον εγκέφαλο να επιλέξουν μια εικόνα ανάμεσα σε πολλές και στη συνέχεια οι ερευνητές τούς ξεγέλασαν ώστε να νομίσουν ότι είχαν διαλέξει μια άλλη εικόνα. Όταν τους ρώτησαν γιατί τη διάλεξαν, οι εξηγήσεις ήταν πειστικές, ήταν όμως εντελώς φανταστικές. Ποιος ξέρει πόσο συχνά η συνείδησή μας κάνει τέτοια κόλπα;

Clare Wilson

@ 2013 NewScientist Magazine, Reed Business Information Ltd.

www.tovima.gr